Trouwen regelt van zichzelf een hoop. Ga je samenwonen zonder te trouwen of een geregistreerd partnerschap aan te gaan, dan regelt de wet juist bijna niets voor jullie. Dat merk je niet zolang alles goed gaat, maar wel op de twee momenten waarop het echt uitmaakt, bij een relatie die eindigt en bij een overlijden.
Samenwoners staan los van elkaar
Zonder samenlevingscontract ben je juridisch twee losse personen die hetzelfde adres delen. Je erft niet van elkaar, hoe lang jullie ook samen zijn. Overlijdt je partner, dan gaat de erfenis naar de kinderen of naar de ouders en broers en zussen, en niet naar jou. Woon je in een huis dat op zijn naam staat, dan wordt dat ineens een praktisch probleem.
Ook het partnerpensioen is een aandachtspunt. Veel pensioenregelingen keren alleen uit aan een partner die is aangemeld, en sommige stellen daarbij een notarieel samenlevingscontract als voorwaarde. Dat is een formulier en een akte, maar het verschil in uitkomst is groot. Datzelfde geldt voor de erfbelasting, waar de hoge vrijstelling voor partners aan voorwaarden is gebonden die niet vanzelf op samenwoners van toepassing zijn.
Samen een huis kopen met ongelijke inbreng
De meeste discussies bij een breuk gaan niet over de hypotheek maar over eigen geld. Legt de een veertigduizend euro in uit een erfenis en de ander niets, dan is de vraag jaren later wat daarvan terugkomt. Zonder afspraak op papier is de ene helft van het verhaal net zo aannemelijk als de andere.
Notariële ondersteuning bij belangrijke momenten komt hier van pas, omdat je de inbreng, de verdeling van de lasten en wat er bij verkoop gebeurt in één akte kunt vastleggen. Neem daarin ook op wie in het huis mag blijven wonen als jullie uit elkaar gaan en hoeveel tijd de ander krijgt om te reageren op een bod. Dat klinkt ongemakkelijk bij de aankoop en scheelt later maanden.
Testament en levenstestament zijn twee dingen
Een testament regelt wat er na je overlijden gebeurt, een levenstestament regelt wie er beslist als je dat zelf niet meer kunt. Deze onderdelen komen het vaakst langs.
wie erft, en of je iemand juist wilt uitsluiten
wie de erfenis afwikkelt als executeur
een uitsluitingsclausule, zodat een erfenis niet bij een schoonzoon of schoondochter belandt
wie je financiële zaken regelt als je in het ziekenhuis ligt
wie medische keuzes maakt en wat je wensen daarbij zijn
Heb je geen levenstestament en kun je zelf niet meer beslissen, dan moet de kantonrechter een bewindvoerder of mentor benoemen. Dat kan maanden duren en het is niet gezegd dat de rechter kiest voor degene die jij in gedachten had.
Als er toch discussie ontstaat
Niet alles is met een akte te voorkomen. Erfgenamen die het oneens zijn over een woning, een ex die zich niet aan de afspraken houdt of een onderneming die in een nalatenschap zit, vragen om een andere aanpak.
De juristen van PlasBossinade of een andere partij met ervaring in familie- en erfrecht kunnen dan meekijken voordat de verhoudingen verharden. In dit soort zaken speelt emotie een grote rol, en juist daarom is het prettig als iemand zonder belang in de familie het juridische kader neerzet.